در صنعت گردشگری، جاذبه ها و جلوه های طبیعی از ارزش دو چندانی برخوردارند و یکی از مهم ترین اشکال آن "اکوتوریسم" یا گردشگری طبیعی را شکل می دهند.اکوتوریسم در سال های اخیر به یکی از امور مورد توجه کارشناسان، دست اندرکاران بخش های مختلف سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشورها مبدل شده است.نقش اشکال و فرایندهای اقلیمی در توسعه توریسم به ویژه پدیده های ژئومورفیک درمناطق خشک تا کنون به طور جدی مورد توجه قرار نگرفته است. منطقه کاشان، چشم اندازهای بسیار زیبایی از اشکال بیابانی (از جمله اشکال مختلف فرسایش بادی)، قنات ها، منطقه بکر کویر، فلور و فون ویژه، آسمان زیبا و پر ستاره و ... را در خود جای داده است. در این تحقیق با استفاده از مدل اکولوژیکی مخدوم و GIS، مناطق مستعد توسعه گردشگری مشخص شد که بخش های شمال غربی و شمال شرقی منطقه استعداد بیش تری برای توسعه گردشگری متمرکز را داشته و بخش های مرکز و غرب منطقه مستعد برای گردشگری گسترده با طبقه یک می باشد. امید است تا با استفاده بهینه از این پتانسیل ها، توسعه منطقه ای و ملی فراهم شود.

توسعه پایدار فرایندی است که طی آن مردم یک کشور نیازهای خود را بر می آورند و زندگی خود را ارتقا می بخشند. بدون اینکه از منابعی که به نسلهای آینده تعلق دارد مصرف کنند. بنابراین توسعه را زمانی پایدار می خوانیم که مخرب نباشد و امکان حفظ منابع، اعم از آب، خاک، منابع ژنتیکی، گیاهی و جانوری را برای آیندگان فراهم آورد. در توسعه پایدار، اصل این است که منابع طبیعی پایه به گونه ای محافظت شوند که نسلهای آینده دست کم بتوانند به اندازه نسل کنونی تولید و مصرف کنند. انواع توریسم را با توجه به عملکرد توریستهای می توان به پایدار و ناپایدار تقسیم کرد. از میان انواع توریسم، اکوتوریسم از سایر انواع، با توسعه پایدار همخوانی و سازگاری بیشتری دارد. اکوتوریسم پایدار توریسمی است که از نظر اکولوژیکی پایدار باشد. یعنی به نیازهای فعلی اکوتوریستها پاسخ دهد و به حفظ و بسط فرصتهای اکوتوریستی برای آینده بپردازد و به جای صدمه زدن به اکولوژی، در جهت پایدرای آن تلاش ورزد. در اکوتوریسم پایدار، انگیزه اصلی مسافرت به طبیعت، دیدار از جذابیتهای طبیعی یک منطقه است و اکوتوریست پس از مشاهده جذابیتها، بدون اینکه خللی در آن وارد آورد و به تخریب آنها بپردازد، محل را ترک کرده، امکان استفاده را برای دیگر علاقه مندان باقی می گذارد. به این ترتیب، در عین حال که از فرهنگ، سوابق تاریخی و نمودهای طبیعی منطقه، شناخت حاصل میکند، شذن و جایگاه اکوسیستم را حفظ و در ضمن، فرصتهای اقتصادی و درآمدزایی را برای مردم محلی ایجاد می کند. واقعیتهای موجود حاکی از آن است که متأسفانه تحت عنوان اکوتوریسم، خسارات جبران ناپذیری بر منابع طبیعی وارد آمده است. در این نوشتار، ضمن ارائه مدلی برای اکوتوریسم پایدار و اشاره به مصادیقی از رفتار خصمانة بشر با طبیعت، نسبت به ارائه پیشنهادهای اقدام می شود که امید است با به کار بستن آنها، روند تخریبی فعلی متوقف گردد و در حفظ جذابیتهای جغرافیایی و پدیده های زیست محیطی که سرمایه های تجدید ناپذیر بشریت هستند تلاش شود و از این منابع ارزشمند که برای بقای امروز و فردای بشر نقش حیاتی دارند محافظت به عمل آید.  

اکوتوریسم گرایش نوین در صنعت جهانگردی است. چشم اندازها و مناظر زیبای طبیعت از کانون ها و جاذبه های توریست پذیر این نوع از جهانگردی است، لذا اهمیت دادن به نقش آن در حفاظت از محیط زیست به منظور دستیابی به توسعه پایدار امری ضروری است. گرچه اهمیت نسبی اکوتوریسم در مقایسه با توریسم توده ای یا سنتی مرسوم هنوز پایین است اما در بعضی از کشورها به سرعت در حال توسعه و کسب اعتبار است. اکوتوریست ها که با انگیزه های خاص خود به نواحی طبیعی و بکر کره زمین مسافرت می کنند. تجارب سودمندی به دست می آورند. آنان با کسب معرفت در باره ابعاد فرهنگی - زیست محیطی طبیعت هر منطقه و کشوری به دوستداران و حافظان طبیعت می پیوندند. قدر مسلم فعالیت های توریستی بر روی محیط زیست تاثیرگذار است و برای جلوگیری و یا کاهش اثرات منفی آن در محیط زیست لازم است برنامه ریزان و دست اندکاران به هنگام تهیه طرح های جامع و تفصیلی از یک طرف نیازهای اساسی توریست ها را پیش بینی کنند و از سوی دیگر نسبت به اثرات مثبت و منفی آن بیندیشند. امروزه پس از گذشت سالیان دراز حیات انسان و کره مسکون، مناظر و چشم اندازهای طبیعی همچنان در معرض خطرات ناشی از فعالیت های انسانی است. در برابر چنین خطرات موجود و رو به تزاید آگاه سازی جدید از نیاز به حفاظت از ذخایر طبیعی و حرکتی نوین برای مشارکت فعالانه مردم به ویژه مردمان محلی هر کشوری در نگهداری و در اختیار عموم قرار دادن آن به شکل کالاهای توریستی در مقیاس جهانی کاملا احساس می شود. سازمان جهانی جهانگردی هم توسعه پایدار را فعالیتی می داند که نه تنها منابع طبیعی و فرهنگی را حفظ می کند بلکه ظرفیت را نیز برای ایجاد درآمد و اشتغال به طور مستمر افزایش می دهد.

هدف از پژوهش حاضر توسعه بوم گردی و نقش آن در توسعه جاذبه های بوم گردی شهرستان آران و بیدگل می باشد. روش پژوهش توصیفی-تحلیلی است. جامعه آماری مورد پژوهش شامل متخصصان، کارشناسان، اساتید مرتبط با حوزه بوم گردی در سطح شهرستان آران و بیدگل به تعداد 65 نفر می باشند. حجم نمونه بر اساس کل سرشماری و به شیوه دسترس به تعداد 65 نفر انتخاب شدند. ابزار پژوهش، پرسش نامه طراحی شده در زمینه بوم گردی با 12سوال، خلاقیت با 13سوال و توسعه اماکن بوم گردی به تعداد 21 سوال می باشد. برای تجزیه و تحلیل داده ها از تحلیل معادلات ساختاری با نرم افزار ایموس استفاده شد. نتایج بیانگر آن است که بوم گردی بر توسعه اماکن بوم گردی شهرستان آران و بیدگل با نقش واسطه خلاقیت تاثیر داشته است به گونه ای که بوم گردی بر اماکن بوم گردی با ضریب مسیر 55/0 و مقدار T 91/3، بوم گردی بر خلاقیت با ضریب مسیر 32/0 و مقدار T 65/2، خلاقیت بر اماکن بوم گردی با ضریب مسیر 61/0 و مقدار T 32/2 اثرگذار بوده است. بنابراین بوم گردی از طریق خلاقیت توانسته است بر بهبود وضعیت توسعه اماکن بوم گردی اثرگذار باشد که میزان ضریب مسیر (61/0) خود بیانگر این امر می باشد، در حالی که رابطه مستقیم بوم گردی بر اماکن بوم گردی دارای ضریب 32/0 بوده است.